Ascheri: een bijzondere cru binnen La Morra
De Ascheri MGA ligt in de gemeente La Morra. Ellena bezit hier een compact perceel van ongeveer 1 hectare, vlak bij de historische familieboerderij in Borgata Ascheri Sottani.
Het perceel werd in 1969 aangeplant. De Nebbiolo-stokken waren bij de oogst van 2021 dus ruim vijftig jaar oud. Oude stokken produceren doorgaans minder druiven, maar kunnen dankzij hun uitgebreide wortelstelsel druiven met extra concentratie en complexiteit voortbrengen.
De wijngaard ligt op ongeveer 340 meter hoogte en heeft een westelijke tot zuidwestelijke expositie. Daardoor ontvangt hij vooral de middag- en avondzon. De hoogte zorgt tegelijkertijd voor verkoeling en grotere temperatuurverschillen tussen dag en nacht, wat belangrijk is voor het behoud van de aroma's en zuren van Nebbiolo.
Niet de typische zachte La Morra-Barolo
La Morra wordt vaak geassocieerd met elegante, parfumrijke Barolo's met relatief fijne tannines. Ascheri vormt daarop gedeeltelijk een uitzondering.
De bodem in dit perceel bestaat uit een relatief compacte combinatie van kalk en klei en bevat minder van de zandige componenten die in andere delen van La Morra voor extra geurigheid en zachtheid kunnen zorgen. Daardoor bezit Ellena's Ascheri meer structuur, diepte en tannine dan veel andere La Morra-Barolo's.
Juist deze combinatie maakt de wijn interessant: je krijgt de verfijning en aromatische kant van La Morra, maar daarnaast ook een stevigere structuur die enigszins doet denken aan Barolo uit de krachtigere delen van de appellatie.
Geuren en smaken
De Barolo Ascheri 2021 opent met aroma's van rode kers, wilde bosvruchten en rozenblaadjes. Met meer lucht verschijnen complexere tonen van gedroogde kruiden, specerijen, sandelhout en een licht balsamische en aardse nuance.
Wine Enthusiast beschrijft bij de 2021 onder andere rode kers, wilde bessen, rozen, sandelhout, wierookachtige tonen en gedroogde specerijen. In de mond valt vooral de precisie op: frisse zuren en goed geïntegreerde tannines geven de wijn spanning en lengte.
De stijl is klassiek Nebbiolo. Niet zwaar of zoet, maar droog, energiek en gestructureerd, met rood fruit, florale tonen en een lange, kruidige afdronk. De tannines zijn duidelijk aanwezig, maar in 2021 bijzonder mooi rijp.
Dit is een wijn die jong kracht toont, maar door flesrijping steeds meer nuances van gedroogde rozen, tabak, leer, truffel, thee en bosgrond zal ontwikkelen.
De wijngaard in cijfers
De Ascheri-wijngaard van Giuseppe Ellena heeft een oppervlakte van ongeveer 1 hectare en werd aangeplant in 1969. Het perceel ligt op circa 340 meter hoogte, met een westelijke tot zuidwestelijke expositie.
De bodem bestaat uit kalkrijke klei. De maximale opbrengst bedraagt slechts ongeveer 45 quintalen per hectare, oftewel circa 4.500 kilo druiven per hectare. Dat is aanzienlijk lager dan de circa 6.000 kilo per hectare die Ellena voor zijn Barolo del Comune di La Morra vermeldt. De lagere opbrengst draagt bij aan de grotere concentratie van de Ascheri.
Ook in de rest van het domein werkt de familie met korte snoei en vaak twee of drie rondes van groene oogst om de opbrengsten te beperken en de kwaliteit van de resterende druiven te verhogen.
Het oogstjaar 2021
2021 behoort tot de sterkste recente Barolo-jaargangen. Na een winter met voldoende waterreserves volgde een groeiseizoen dat uiteindelijk warm en droog verliep. Voorjaarsvorst veroorzaakte lokaal schade en ook de zomer kende weinig neerslag, maar de opgebouwde waterreserves hielpen de wijnstokken door de droge periode heen.
Vanaf midden september daalden de temperaturen, vooral 's nachts. Dit was gunstig voor Nebbiolo: de druiven konden verder fenolisch rijpen zonder hun natuurlijke frisheid te verliezen.
Volgens gegevens verzameld door Alessandro Masnaghetti bij bijna 200 producenten lag de gemiddelde start van de Barolo-oogst in 2021 rond 7 oktober, terwijl sommige producenten eerder en andere duidelijk later plukten. Het resultaat waren over het algemeen kleine, gezonde druiven met een hoge concentratie aan polyfenolen – zeer geschikt voor producenten die, zoals Ellena, met lange maceraties werken.
Wanneer werd de Ascheri 2021 geplukt?
Giuseppe Ellena vermeldt voor Ascheri een handmatige oogst rond half oktober. De druiven konden dus relatief lang aan de stok blijven hangen, wat bij de laatrijpende Nebbiolo belangrijk is voor volledige rijping van schillen en tannines.
Traditionele, lange vinificatie
Na de oogst worden de druiven volledig ontsteeld. De alcoholische vergisting vindt plaats met inheemse gisten.
Ellena kiest vervolgens voor een zeer lange schilweking van ongeveer 45 tot 60 dagen. Tijdens de eerste tien dagen worden de schillen regelmatig ondergedompeld en wordt de most in beweging gehouden. Daarna volgt gedurende nog eens vijf tot zeven weken de traditionele methode van cappello sommerso, waarbij de schillen onder het vloeistofoppervlak blijven.
Deze lange maceratie past uitstekend bij de Ascheri. De oude stokken en compacte kalk-kleibodem leveren druiven met voldoende concentratie en tannines om een dergelijke traditionele vinificatie aan te kunnen.
Het doel is niet een Barolo die direct na botteling zo zacht mogelijk smaakt, maar een wijn met structuur, terroirexpressie en voldoende materiaal om jarenlang op fles te kunnen rijpen.
Rijping op Frans eikenhout
Na de alcoholische vergisting vindt de malolactische vergisting plaats, waarna de wijn ongeveer 30 maanden op hout rijpt.
Voor de 2021 Ascheri vermeldt de Cantina Comunale di La Morra een interessante combinatie: ongeveer 18 maanden in Franse barriques, waarvan circa 20% nieuw en 80% tweede gebruik, gevolgd door ongeveer één jaar in groter houten vat.
Dat verklaart mede de stijl van de wijn. Het kleinere vat geeft in het eerste deel van de opvoeding extra textuur en verfijning aan de tannines, terwijl de verdere rijping in groter hout voorkomt dat het houtaroma de Nebbiolo gaat overheersen.
Ellena bottelt de wijn in de zomer zonder filtratie. Daarna krijgt hij nog eens ongeveer 9 tot 12 maanden flesrijping voordat hij wordt vrijgegeven. Het alcoholpercentage bedraagt 14,5% en de producent vermeldt een totale zuurgraad van 5,8 g/l.
Ascheri versus Barolo del Comune di La Morra
Wie twijfelt tussen de twee Barolo's van Giuseppe Ellena vindt hier een duidelijk verschil.
De Barolo del Comune di La Morra wordt samengesteld uit meerdere percelen en legt meer nadruk op de florale, verfijnde en toegankelijke kant van La Morra.
De Ascheri komt daarentegen uit één hectare oude stokken, aangeplant in 1969, op een compactere kalk-kleibodem en met een lagere opbrengst van slechts ongeveer 45 quintalen per hectare. Daardoor is de Ascheri geconcentreerder, steviger en gestructureerder.
Wie vooral elegantie en vroege toegankelijkheid zoekt, zal eerder richting de Comune gaan. Wie juist meer diepte, structuur en bewaarpotentieel zoekt, vindt in Ascheri de serieuzere Barolo van de twee.
Nu drinken of bewaren?
De 2021 Ascheri kan nu al worden gedronken, maar staat nog duidelijk aan het begin van zijn ontwikkeling. Wine Enthusiast adviseert te drinken vanaf 2027, wat goed past bij de structuur van deze jonge Nebbiolo.
Wie de wijn jong opent, kan hem het beste twee tot drie uur vooraf openen of karafferen. Serveer hem rond 17–18°C in een ruim Nebbiolo- of Bourgogneglas.
Voor liefhebbers die graag rijpere Barolo drinken, ligt er veel moois in het verschiet. Een realistisch drinkvenster is ongeveer 2027–2042+, afhankelijk van bewaarcondities en persoonlijke voorkeur. Met de jaren zullen het primaire rode fruit en de bloemen zich verder ontwikkelen richting gedroogde rozen, tabak, leer, specerijen, bosgrond en truffel.
Wijn-spijscombinaties
De krachtige maar verfijnde structuur van Ascheri maakt hem bijzonder geschikt bij klassieke Piemontese en andere rijke gerechten:
- Brasato al Barolo of langzaam gestoofd rundvlees
- Ossobuco of kalfswang
- Lamsrack met rozemarijn
- Hert, ree of wildzwijn
- Tajarin of pappardelle met ragù
- Risotto met porcini of witte truffel
- Gebakken paddenstoelen met polenta
- Gerijpte Parmigiano Reggiano, Castelmagno of oude pecorino
De combinatie van frisse zuren, tannines en aromatische complexiteit maakt de wijn vooral sterk bij gerechten met voldoende eiwit, vet en umami.
Korte pakkende samenvatting voor conversie
De Giuseppe Ellena Barolo Ascheri 2021 is een serieuze cru-Barolo uit La Morra, afkomstig van slechts één hectare Nebbiolo die al in 1969 werd aangeplant. De oude stokken, kalkrijke kleibodem en lage opbrengst geven de wijn extra concentratie en structuur, terwijl 2021 zorgt voor prachtige frisheid en rijpe tannines.
Een uitstekende keuze voor de Barolo-liefhebber die de elegantie van La Morra wil combineren met meer kracht, diepte en bewaarpotentieel.
