Ellena Giuseppe – een familiebedrijf uit La Morra
De geschiedenis van de familie Ellena in La Morra gaat ver terug. Francesco Ellena en zijn broer Giovanni werkten eerst als mezzadri – deelpachters – op verschillende boerderijen in La Morra. In 1966 kochten zij de huidige boerderij in Borgata Ascheri Sottani en werd wijnbouw de belangrijkste activiteit van het familiebedrijf.
Gedurende een lange periode werden de druiven aan een coöperatie geleverd. In 2009 besloot de familie opnieuw zelf wijn te maken en werd een deel van de historische boerderij en de negentiende-eeuwse kelder gerestaureerd. Tegenwoordig werken meerdere generaties binnen het bedrijf samen. Het domein omvat ongeveer 15 hectare, waarvan circa 5 hectare wijngaard. Ellena combineert traditionele wijnbouw met een moderne, zeer zorgvuldige aanpak, met korte snoei en meerdere groene oogsten om de opbrengsten laag te houden.
De smaak van La Morra
La Morra staat binnen het Barolo-gebied vooral bekend om zijn aromatische finesse en elegante tannines. Deze Barolo 2021 laat dat duidelijk zien.
De neus is verfijnd en uitgesproken. Denk aan rode framboos, wilde aardbei, granaatappel en kers, gevolgd door rozenblaadjes, viooltjes, salie en thee. Naarmate de wijn meer lucht krijgt verschijnen nuances van sinaasappelschil, gedroogde kruiden, zoete specerijen en aardse mineraliteit.
Ook in de mond ligt het accent op elegantie. Rode vruchten worden gecombineerd met frisse zuren en fijne, zijdeachtige tannines. Wine Enthusiast proefde in de 2021 onder andere framboos, granaatappel, wilde aardbei, rozen, viooltjes, salie en Earl Grey, met later cranberry, kaneel en venkel. Dat sluit mooi aan bij het klassieke karakter van La Morra: geurig en verfijnd, maar beslist niet licht of eenvoudig.
Wijngaarden en ligging
Deze Barolo mag “del Comune di La Morra” op het etiket dragen omdat alle Nebbiolo afkomstig is uit de gemeente La Morra.
De wijngaardden liggen op circa 310 meter boven zeeniveau en hebben een westelijke tot zuidwestelijke expositie. Daardoor profiteren de druiven vooral van de middag- en avondzon, wat een langzame en volledige rijping van Nebbiolo bevordert.
Aanplant en ouderdom van de stokken
Een interessant detail van deze wijn is het grote leeftijdsverschil tussen de verschillende Nebbiolo-percelen. Ellena vermeldt aanplantjaren van 1970 tot 2002. In 2021 waren de oudste stokken dus ongeveer vijftig jaar oud, terwijl ook jongere aanplant deel uitmaakt van de assemblage.
Die combinatie kan juist aantrekkelijk zijn: oude stokken leveren doorgaans kleinere hoeveelheden geconcentreerde druiven, terwijl jongere stokken fruit, levendigheid en frisheid kunnen bijdragen.
De maximale opbrengst bedraagt ongeveer 60 quintalen per hectare, oftewel circa 6.000 kg druiven per hectare. De familie werkt bovendien met korte snoei en meerdere uitdunningen gedurende het groeiseizoen om de opbrengst en kwaliteit verder te sturen.
Bodem: kalk en klei
De bodem bestaat uit kalkrijke klei. Dat is kenmerkend voor belangrijke delen van La Morra en speelt een grote rol in de stijl van de wijn.
De klei helpt vocht vast te houden tijdens droge perioden en draagt bij aan body en structuur. De kalkrijke component helpt de wijn zijn spanning, frisheid en minerale karakter te behouden. Juist deze combinatie draagt bij aan de typische tegenstelling die goede La Morra-Barolo zo interessant maakt: rijp en verleidelijk fruit, maar tegelijkertijd fris, gestructureerd en verfijnd.
Oogstjaar 2021
2021 is een zeer sterk Barolo-jaar. Na een winter met goede waterreserves volgden vorst in het voorjaar en vervolgens een warme en droge zomer. De reserves in de bodem en koelere nachten hielpen de druiven echter hun frisheid te behouden. September bracht lagere temperaturen en gunstige omstandigheden voor de laatste fase van de rijping.
De resulterende Nebbiolo's combineren rijp fruit met frisse zuren en duidelijke maar rijpe tannines. Vinous omschrijft 2021 als een bijzonder consistente jaargang met open aroma's, rijp fruit en verfijnde tannines. Decanter benadrukt de combinatie van substantie, rijpe tannines, goede zuren en groot bewaarpotentieel.
Wanneer werden de druiven geplukt?
Ellena vermeldt voor deze Barolo een oogst rond half oktober. Dat is relatief laat en past uitstekend bij Nebbiolo, een druif die een lang groeiseizoen nodig heeft om zowel de aroma's als de tannines volledig te laten rijpen.
Dat sluit ook aan bij het algemene beeld van 2021. In Barolo liep de Nebbiolo-oogst van eind september tot ver in oktober.
Wijnmaakproces
Hier wordt het interessant, want Ellena kiest voor een vrij traditionele en langzame vinificatie.
De alcoholische vergisting verloopt met natuurlijke, wilde gisten. Daarna blijven de schillen maar liefst 45 tot 60 dagen in contact met de wijn. Gedurende ongeveer de eerste tien dagen worden regelmatig pigeages – het onderduwen van de schillen – uitgevoerd. Vervolgens gaat de wijn over naar een traditionele cappello sommerso, waarbij de druivenschillen gedurende vijf tot zeven weken onder het wijnoppervlak blijven.
Die zeer lange schilweking is belangrijk voor de stijl. Er wordt niet geprobeerd een zachte, direct drinkbare Barolo te maken. De wijn krijgt tijd om kleur, aroma's, tannines en structuur rustig uit de Nebbiolo-schillen te halen. Dat levert een Barolo op die jong serieus kan zijn, maar zich met flesrijping steeds verder kan verfijnen.
Rijping
Na de vergisting ondergaat de wijn de malolactische gisting en volgt een opvoeding van ongeveer 30 maanden in een combinatie van barriques en grotere houten vaten.
De keuze voor verschillende vatformaten zorgt voor een interessante balans. Het kleinere hout kan extra textuur en rondheid geven, terwijl de grotere vaten de karakteristieke geur en smaak van Nebbiolo meer ruimte geven.
De wijn wordt vervolgens in de zomer ongefilterd gebotteld en krijgt daarna nog eens 9 tot 12 maanden flesrijping voordat hij wordt verkocht.
Nu drinken of bewaren?
De 2021 heeft voldoende fruit om nu al aantrekkelijk te zijn, maar de combinatie van frisse zuren, tannines en lange traditionele maceratie geeft hem duidelijk bewaarpotentieel.
Wie hem nu opent, doet er goed aan de wijn één tot twee uur van tevoren te openen of te karafferen. Met verdere flesrijping zullen de primaire aroma's van kers, framboos en bloemen geleidelijk plaatsmaken voor complexere tonen van gedroogde rozen, tabak, leer, bosgrond, kruiden en mogelijk truffel.
Een praktische drinkperiode is ongeveer 2026–2040, waarbij liefhebbers van jonge, energieke Nebbiolo eerder kunnen beginnen en liefhebbers van ontwikkelde Barolo juist langer kunnen wachten. Dit drinkvenster is een inschatting op basis van de structuur van de wijn en de kwaliteit van het oogstjaar, geen officiële producentengarantie.
Serveer op ongeveer 18°C, zoals Ellena zelf adviseert.
Wijn-spijscombinaties
Door zijn elegante structuur is deze Barolo breed inzetbaar aan tafel. Vooral gerechten met voldoende hartigheid passen mooi bij de tannines en zuren van Nebbiolo.
Denk bijvoorbeeld aan brasato al Barolo, kalfswang, ossobuco, lamsvlees, risotto met porcini of truffel, tajarin met ragù of pasta met paddenstoelen. Ook bij gerijpte kazen zoals Parmigiano Reggiano of oude pecorino komt de wijn uitstekend tot zijn recht. Deze combinaties sluiten ook aan bij de gerechten die voor de 2021 door gespecialiseerde wijnhandelaren worden geadviseerd.
Korte samenvatting
De Ellena Giuseppe Barolo del Comune di La Morra 2021 is een klassieke maar verfijnde Barolo uit een uitstekend oogstjaar. Nebbiolo van kalkrijke kleibodems, deels afkomstig van meer dan vijftig jaar oude stokken, krijgt een lange maceratie en ongeveer 30 maanden houtrijping. Het resultaat is een elegante Barolo vol framboos, kers, rozen, kruiden en fijne tannines.
Een uitstekende keuze voor de liefhebber die in Barolo vooral de elegantie en aromatische finesse van La Morra zoekt, zonder de structuur en het bewaarpotentieel van serieuze Nebbiolo te missen.
